مجله فارس‌پلاس؛ گروه تاریخ: آری، موسس و پیشگام دارلفنون، میرزا تقی خان امیرکبیر صدر اعظم ایران درون روز ۲۰ دیماه سال ۱۲۳۰ شمسی درون حمام فین کاشان به شهادت رسید. به راستی که شهادت بزرگمرد تاریخ این سرزمین میرزا تقی خان امیرکبیر مایه تاسف و اندوه بوده و هست، ولی یادآوری یکصد و شصت و هفتمین سالروز شهادتش را به فال نیک گرفته و می‌بایست بدانیم آنچه را که دشمنانش نیز درون رثای وی یادآور شدند و آنچه که بر وی گفتند چه بوده: «اینکه می‌گویند ایران فاقد مردان بزرگ هست صحیح نیست، میرزا تقی خان امیرکبیر بهترین دلیل بر اثبات وجود مردان لایق درون ایران هست.»

مملکت‌مداری، انتظام امور، حفظ حدود و ثغور، پاس رعیت داشتن، نظم قشون از ویژگی‌های ایشان بود و خوشگذرانی، بوالهوسی، مسافرت فرنگ رفتن، قرض از اجانب، شهوترانی بحدی که قوه ممیزه و عقل و شعور را از آنها سلب می نمود از کارهای برجسته سلاطین محسوب می‌شد.

روزی که امیرکبیر درون ایران دارالفنون را تاسیس کرد، روزی که وی روزنامه یومیه بوجود آورد و درون روزنامه وقایع اتفاقیه درمورد قیام مازینی درون ایتالیا بحث می‌کرد و یا از اکتشاف قطب خبری داد، یا محاسن آب تصفیه شده را ازبرای اهالی شهرها گوشزد می‌کرد، یا بیمارستان بوجود آورد، یا به سفیر ایران درون ممالک خارجی دستور ارسال گزارشات دقیق از ترقیات علمی و صنعتی ممالک مزبور می‌داد، قلم بطلان نیز بر همه طلسمهای استعماری روس و انگلیس کشید و نقشه تقویت قشون ایران و استراداد اراضی از دست رفته کشور را نیز درون سر می‌پروراند.

درون کنارش هم به شاه جوان مملکت توصیه می‌کرد که از بوالهواسی و شهوترانی‌هایش بپرهیزد و به فکر مردم و مملکتش باشد.

درون همان ایام نیز به ترغیب مردم به مصرف کالاهای ایرانی می‌پرداخت.

آنچنان که گفته بود:

                                                                        «باید جنس ایرانی مصرف کرد»

محمد حسن خان اعتماد السلطنه مولف کتاب “صورالتواریخ ” درون حمایت امیر کبیر از صنایع داخلی می‌نویسد: میرزا تقی خان امیر نظام، برحسب معاهده تجارتی که با دول خارجی بسته شده بود از آوردن اجناس آنها به ایران منعی نمی‌کرد ولی به حرکات و عادات خود طوری مسلوک می‌داشت (وانمود می‌کرد) که جنس خارجه را مردود می‌ساخت و کسی خریدار نمی‌شد.

غالبا البسه خود را به پارچه‌هایی قرار می‌داد که درون ایران می‌بافتند و به این واسطه مردم به وی تاسی و اقتدا کرده، سبک ایرانیت و رواج جنس مملکت خود را از دست نمی‌دادند و ترقی ملک و ملت و پیشرفت صنعت اهل حرفت را به رنگهای زرد و سرخ خارجه که اعراض صرف هست تبدیل نمی کردند. متاع مملکت خود را می‌خریدند که همیشه درم و دینارشان به دست خودشان دایر و سایر باشد و به خارجه نرود که خود پس از چندی سرگردان و معطل باشند.

امیر درون این فقره جد و جهد بلیغ داشت اهل کاشان و اصفهان و خراسان درون شعر بافی خود بر عهد امیر خیلی ترقی کردند، ولی فرمایش داد که به جای شال کشمیری که قیمتش به کیسه دیگران عاید می‌شود، درون کرمان شال ببافند که منسوب به امیر نمایند. اهل کرمان شالهای مسمات (نامیده شده) به امیری بافتند که قیمت بعضی از آن طاقه‌ای صد و شصت تومان رسید و از شال کشمیری برتری جست و الحق نیکو از عهده آن برآمدند.

هر طاقه شال امیری متداولی و معمولی به سی تومان و چهل تومان قیمت می‌رسید و اکنون از آن شالها هم اکنون درون ایران باقی هست و تا چند سال دیگر اسمی از امیری مانده، رسمی نخواهد داشت از آنکه پس از رحلت امیر دیگر به آن ترتیب کار نمی‌کنند و درون آن دستگاه شال امیری نمی‌بافند.

زمانی که امیر با موکب همایونی از اصفهان به سمت تهران می‌آمدند درون قم توقفی کردند و درون آن غلیان بلور از انگیس می آوردند و یکی پنج تومان می‌فروختند و آخر آب و تاب و صفا و بها داشت و اعیان به آن غلیانها مجلس خود را با شکوه می‌داشتند و مباهات می‌کردند.

هنگام توقف به قم کوزه‌گران غلیان سفالی ساخته و به حضور آوردند و سرهای گلی بر آن گذاشتند. امیر فرمود که همان غلیان‌ها را چاق کنند و درون مجلس آورند و استعمال نمایند. همین قدر درون آن روز گفت که این غلیانهای گلی خوب چیزی هست و استعمال آن دور از سلیقه نیست. به همین یک سخن روز دیگر درون هیچ مجلس غلیان بلور تراش انگلیسی دیده نشد.

درون فهرست‌التواریخ از قول رضاقلی خان آمده هست:

وی (امیرکبیر) درون تمام صفات پسندیده که درون خور صدارت و امارت هست سرآمد اقران بود، جز اینکه رعایت جوانی شاه را که تاب بعض درشتیها نداشت ولو به مصلحت نمی‌کرد ، به رشوه و عشوه کسی فریفته نمی‌شد و بزرگتر خدمت امیرنظام تعدیل بودجه و تنظیم نظام و تاسیس دارالفنون بودکه آندو به اصلاح بدن ملک بود و این یکی ترمیم روح.

خدایش بیامرزد

سید امیر مکی

  

انتهای پیام/